Ondersoorten:

Het geslacht psittacus, waartoe de Timneh grijze roodstaartpapegaai behoort, bestaat uit de volgende ondersoorten:

• Grijze roodstaartpapegaai                    -           Psittacus erithacus erithacus
• Timneh grijze roodstaartpapegaai         -           Psittacus erithacus timneh

Opmerking

Door sommige auteurs wordt nog een 3^e ondersoort onderscheiden, namelijk de psittacus erithacus princeps die voorkomt op de eilanden  Macias Nguema (voormalig Fernando Poo), en Principé.

T. Arndt merkt hier echter in ”Lexikon der Papageien, Band 3” over op dat deze soort niet als ondersoort erkend moet worden omdat maar 50% van de vogels van Macias Nguema en Principé een donkerder verenkleed hebben. De kleurvariëteit zou daarmee nog ruim binnen die van de nominaatvorm liggen.

Grijze roodstaartpapegaai - Psittacus erithacus erithacus

Formaat:  33 - 35 cm.

Ringmaat: 11-12 mm.

Geslachtsonderscheid: Tussen beide geslachten is weinig verschil. Vaak zijn de poppen lichter van kleur, met name aan de onderzijde. De snavel van de pop is in het algemeen ook iets kleiner. Verder zou de kop van de pop minder rond zijn en de onbevederde plek rond het oog spitser toelopen als bij de man. Zekerheid wordt echter alleen verkregen door de vogels endoscopisch dan wel middels DNA-(veer)onderzoek te laten seksen.

Man en pop: De algemene lichaamskleur is bleek- tot donkergrijs. Rond het oog is de huid witachtig en niet bevederd. De stuit is grijswit. De boven- en onderstaartveren hebben de voor deze soort zo kenmerkende rode kleur. De ogen zijn licht tot fel geel, de snavel is zwart en de poten zijn donkergrijs.

Herkomst en leefwijze

Psittacus erithacus erithacus heeft zijn verspreidingsgebied in Afrika, van Ivoorkust tot Angola en centraal Kongo. De timneh grijze roodstaartpapegaai komt voor in Guinea, Sierra Leone, Liberië en Ivoorkust.

In hun natuurlijk leefmilieu leven grijze roodstaartpapegaaien in het oerwoud, waarbij hun voorkeur uitgaat naar hoge bomen aan de randen van de wouden. Buiten de broedtijd leven ze in grote groepen bij elkaar. ’s Avonds keren de vogels, veelal onder luidt gekrijs, terug naar hun slaapbomen.

Hun voeding bestaat overwegend uit vruchten en zaden. Onder de inlandse bevolking zijn ze niet altijd even populair omdat ze in grote groepen, nog wel eens grote schade willen aanrichten aan de maïsvelden van de plaatselijke bevolking. In de broedtijd leven ze paarsgewijs in hoge bomen. De broedtijd varieert enigszins. In Oeganda van juli tot september, in Kongo vanaf begin augustus en in Liberië zo rond april. Grijze roodstaart mannen in broedconditie vertonen een duidelijk baltsgedrag. Hierbij lopen ze met afhangende vleugels rond het vrouwtje en voeren haar. Als broedgelegenheid maken ze gebruik van holten in hoge bomen. De nestholten die ze daarbij in bezit nemen hebben ongeveer een diepte van 60 cm.

Kweken met de grijze roodstaartpapegaai in de volière

Nestmateriaal: Als nestmateriaal kan een mengsel van boshumus en houtspaanders in het blok  worden aangebracht. Ook kan een dik stuk vermolmd hout gegeven worden. Dit wordt dan door de vogels geheel stuk geknaagd waardoor een prima bodembedekking in het nestblok ontstaat.

Kweek: In het algemeen zal het niet eenvoudig zijn om een bestaand (goed) kweekkoppel te bemachtigen. In de meeste gevallen zal de kweker dan ook zelf een koppel samen moeten stellen. Alleen al dit aspect zal de nodige moeilijkheden kunnen opleveren omdat je immers niet zomaar even 4 tot 6 grijze roodstaartpapegaaien koopt om te kijken welke vogels goed bij elkaar passen! Om zeker te zijn van een paartje is het belangrijk dat de vogels gesekst zijn. Ook voor later, als mocht blijken dat de vogels niet bij elkaar passen, zal dit bij het ruilen van één van de vogels, de minste problemen opleveren. Grijze roodstaartpapegaaien zijn op een leeftijd van 4 tot 5 jaar geslachtsrijp. Een belangrijk gegeven waarmee rekening gehouden moet worden bij het kweken met deze vogels.

Bij een goed harmoniërend koppel mogen goede kweekresultaten verwacht worden. De pop legt gemiddeld 2 tot 4 witte eieren, die met tussenpozen van 2 tot 3 dagen worden gelegd. De eieren worden alleen door de pop bebroed. Na ca. 29-30 dagen komt het eerste ei uit, de overige eieren volgen in het algemeen met tussenpozen van steeds twee dagen. Gedurende de tijd dat de pop zit te broeden wordt ze, veelal via het invlieggat, door de man gevoerd. De jongen zijn bij de geboorte bedekt met een heel dun laagje witgrijs dons. De rozerode huidskleur is dan ook gemakkelijk door dit dunne dons waar te nemen. Tot ongeveer de 10^e dag worden de jongen door de pop gevoerd, daarna helpt ook de man mee de jongen te voeren. De ogen van de jongen gaan  tussen de 10^e en de 14^e dag open. Na ca. 20 dagen komen de eerste grijze veren aan de vleugels door. Rond dit tijdstip moeten de jongen ook geringd worden (diameter 11 of 12 mm.).  Het duurt ca. 40 dagen voordat de rode staartveren zichtbaar worden. Na ruim 9 weken zitten ze volledig in de veren.

Na ca. 90 - 100 dagen verlaten de jongen het nest. Na ongeveer een maand kunnen de jongen bij de oudervogels worden weggehaald. De pop wil dan nog wel eens weer met een nieuw legsel zijn begonnen.

Wat de kweek met grijze roodstaartpapegaaien betreft wijs ik graag op een uit 1993 stammend kweekverslag van de heer M. de Ruiter van vogelpark Gettorf (Duitsland).

De heer de Ruiter meldt in dit verslag dat in het park een koppel grijze roodstaartpapegaaien in een binnenvolière (2 meter lang, 1 meter diep, 2 meter hoog) waren gehuisvest die het, wat de kweek betreft, lieten afweten. Als voeding kregen de vogels een gewoon papegaaien zaadmengsel (zonnebloem pitten, pinda’s en andere zaden) en af en toe een halve appel of ander stuk fruit. Hoewel de vogels het prima met elkaar konden vinden toonden ze tot op dat moment geen enkele interesse in het nestblok (30 cm. doorsnede, 60 cm. hoog en een invlieggat met een doorsnede van 10 cm.) dat in de volière was opgehangen.

Toen echter het zaadmengsel van de vogels tot een kwart werd teruggebracht en werd vervangen door een kwart, in kleine blokjes gesneden brood (rozijnenbrood en witbrood),  een kwart hondenbrokken (‘Happy Dog’) en een kwart, in kleine blokjes gesneden, fruit en groente (appel, peer, druiven, tomaat, komkommer, meloen e.d.) bleek ineens vanaf dat moment de interesse voor het nestblok bij de vogels gewekt.

Drie maanden nadat de voeding was gewijzigd werden er vier eieren in het nestblok gelegd die alle vier bevrucht bleken. Alle eieren kwamen uit en de jongen groeiden voorspoedig op. Opgemerkt dient nog te worden dat de voeding van de jongen, naast het ‘zaad-brood-hondevlokken-fruitmengsel’ nog werd aangevuld met eivoer. Tot zover de bijzonderheden uit het kweekverslag van de heer M. de Ruiter.

Bijzonderheden

Grijze roodstaartpapegaaien hebben een geweldig imitatie talent en zijn over het algemeen vriendelijk tegenover hun verzorger. Ze zijn daarom ook geschikt als huisdier. Indien besloten wordt tot aanschaf van een grijze roodstaart als huisdier moet de vogel buiten zijn (ruime) kooi wel voldoende bewegingsruimte hebben en zich gedurende langere tijd vrij door het huis kunnen bewegen. Bij schrikken, onraad of te weinig aandacht kunnen ze zeer hard schreeuwen. Dagelijkse regelmaat en voldoende aandacht is voor deze papegaaien erg belangrijk. Net als vele andere papegaaiensoorten kunnen grijze roodstaartpapegaaien erg oud worden. Natuurlijk is dit van vele factoren afhankelijk zoals, voeding, leefomgeving, algehele conditie e.d. Indien al deze factoren echter, in de goede zin van het woord, aanwezig zijn dan kan een grijze roodstaartpapegaai 70 jaar of ouder worden.

Bij grijze roodstaartpapegaaien komt het regelmatig voor dat ze een duidelijke voorkeur (of hekel!!) vertonen voor een bepaald mannelijk of vrouwelijk gezinslid. Hoewel de meningen hier over verschillen speelt, naar mijn mening, bij die voorkeur het geslacht van de vogel geen rol.

A. van Kooten.