SCHREEUWENDE PAPEGAAI

Papegaaien schreeuwen, het behoort tot het normale gedrag bij papegaaien. Onder normale omstandigheden schreeuwen papegaaien 2 keer per dag. In de regel is dit ’s morgens en ’s avonds. Bij de aankoop van een papegaai dient de liefhebber hier dus rekening mee te houden. Het grootste probleem wat zich echter kan voordoen is dat de papegaai overvloedig gaat schreeuwen. Menig papegaai is om deze reden van de hand gedaan. Overvloedig schreeuwen is een verkeerd aangeleerd gedrag en er zal daarom geprobeerd moeten worden de papegaai dit af te leren. Zoals gezegd zal het niet mogelijk zijn om de papegaai het schreeuwen helemaal af te leren, het is immers normaal gedrag.

In veel gevallen is het schreeuwen een roep om aandacht. Maar er zijn ook papegaaien die het gewoon leuk vinden om te schreeuwen en om deze reden zichzelf vaak en veel belonen met dit geschreeuw. Wij mensen zijn niet anders, de dingen die wij leuk vinden zullen we immers ook zo vaak mogelijk willen doen. Willen we het schreeuwen bij papegaaien, die dit ‘zelf beloningsgedrag’ vertonen, aanpakken dan moeten we er voor zorgen dat er iets anders ‘leuks’ voor in de plaats komt. 

Om er achter te komen waarom de papegaai schreeuwt moeten we een aantal dingen uitzoeken. Zaken die we moeten uitzoeken zijn:

• Is of de kooi wel groot genoeg is?
• Is de voeding wel optimaal?
• Is de inrichting van de kooi zodanig dat de vogel zich goed kan vermaken. Denk hierbij aan (verse) knaagtakken, speelgoed (met en zonder geluid), ‘schommeltouw’ etc.
• Hoe staat het met het dag- en nachtritme? Een papegaai dient de gelegenheid te hebben om 12 uur per 24 uur te slapen.

Ook is het erg belangrijk dat de vogel voldoende bezig gehouden wordt door zijn verzorger(s). Hou de vogel bezig door hem kunstjes, zoals bijvoorbeeld het op- en afstappen op stok of hand en het overstappen op de hand vanuit de kooi, het overstappen van de hand op de tafel enz. te leren. Hou hem ook bezig door tegen hem te praten en hem woordjes te leren. Neem hem mee naar de douche en leer hem hoe lekker het is om te douchen. Zorg er in ieder geval voor dat er door de dag heen veel afleiding voor de papegaai is. Indien één of meerdere aspecten zoals hierboven beschreven niet aanwezig is, herstel dit dan. Na dit hersteld te hebben is de kans groot kans dat het schreeuwen (al) verminderd.

Als bovenstaande zaken in orde zijn en de papegaai toch overmatig (blijft) schreeuwt(en) dan moeten we als eerste informatie gaan vergaren over het schreeuwen.

De volgende informatie is dan van belang:

·         Wanneer schreeuwt de papegaai?

·         Hoe lang schreeuwt de papegaai?

·         Hoe hard schreeuwt de papegaai?

·         Wordt het schreeuwen door iets gestimuleerd (telefoon, deurbel, visite)?

Als inzicht is verkregen in al deze zaken moet getracht worden het schreeuwen te voorkomen.

Stel, uit de informatie komt naar voren dat de papegaai begint te schreeuwen als hij/zij alleen gelaten wordt in de kamer. In dat geval is het belangrijk dat we de vogel leren zich zelf te vermaken in zijn kooi als we de kamer gaan verlaten. Een mogelijkheid om dit te doen is de vogel op het moment dat we kamer gaan verlaten af te leiden met bijvoorbeeld een speeltje. Op het moment dat hij daar druk mee aan het spelen is en helemaal in zijn spel opgaat verlaten we daarop de kamer. Het is in dit kader van groot belang dat we, steeds als we de kamer verlaten, de vogel op dezelfde wijze enthousiast maken en afleiden ‘van het schreeuwen’.  Als de verzorger hier niet consequent in is zal het onmogelijk zijn om de papegaai het schreeuwen af te leren. Als het schreeuwen een andere oorzaak heeft dan het hier gegeven voorbeeld zal de aanpak op een vergelijkbare wijze moeten worden uitgevoerd.

Maak niet de fout de vogel alleen maar te straffen en niet te belonen als hij dat verdient. Het is heel goed om de vogel te belonen met aandacht als hij zich zelf vermaakt met een speeltje, ‘poetsen’, knaagtak o.i.d.  Het zal hem daarnaast stimuleren om andere bezigheden te ontdekken waarvoor hij beloond wordt. Geef nooit aandacht aan de papegaai als deze schreeuwt. Het verbaal aandacht geven, door bijvoorbeeld te roepen dat hij niet mag schreeuwen, zal de papegaai ervaren als (extra) aandacht. Logisch dus dat dergelijk gedrag van zijn verzorger(s) hem zal stimuleren te gaan schreeuwen.

Als de vogel uit de kooi is en begint te schreeuwen kunt u hem terug zetten in de kooi en hem een tijdlang negeren. Door dit consequent toe te passen zal de papegaai het terug geplaatst worden in de kooi en het genegeerd worden door zijn verzorger(s) associëren met het schreeuwen. Grote kans dat hij daardoor minder zal gaan schreeuwen.

Er zijn veel voorbeelden te noemen waar de vogel mee bezig gehouden kan worden om het schreeuwen te verminderen. Ik zal er hieronder een aantal noemen:

• Zorg er voor dat de inrichting van de kooi steeds wordt veranderd. Hang er nieuw speelgoed in of verwissel het speelgoed op gezette tijden. Verplaats de knaag- cq zitstokken, hang de schommel op een andere plaats enz. De herinrichting van de kooi zal er voor zorgen dat hij nieuwe dingen moet ontdekken en geen tijd heeft om te schreeuwen.
• Hang voedsel (aan touw/ketting) op in de kooi (stuk appel, trosgierst, komkommer o.i.d.). Het lekkere hapje, waarop hij moeilijk vat kan krijgen, zal hem langdurig bezighouden en hem afleiden van het schreeuwen.
• Geef de papegaai dagelijks verse wilgentakken. Deze zorgen er voor dat hij lange tijd bezig zal zijn om het schors van de takken te ontdoen. Naast het feit dat hij hiermee afgeleid wordt van het schreeuwen is de schors ook erg belangrijk voor een goede spijsvertering.
• Als bekend is op welke tijdstip(pen) de papegaai gaat schreeuwen is het van belang hem juist dan iets aan te bieden waardoor hij wordt afgeleid. Geef hem dan bijvoorbeeld iets wat hij erg lekker vindt of fijn vindt om te doen.
• Spuit de papegaai dagelijks nat met een plantenspuit met lauw water. Zorg voor een fijne (niet krachtige) nevel. Zijn natte verenpak zal er voor zorgen dat hij zich gaat poetsen. Voordat elk veertje weer op de goede plaats zit en hij helemaal opgedroogd is zal hij veel energie en tijd hebben gebruikt. Tijd waarin hij niet heeft kunnen schreeuwen.

Als u, uw vogel een beetje heeft leren kennen zijn er vast nog een heleboel andere dingen waarmee hij bezig gehouden kan worden. Al deze afleidingen zullen er voor zorgen dat het schreeuwen verminderd. Bedenk echter wel dat u altijd consequent bent in uw gedrag naar de papegaai en dat u negatief gedrag volledig negeert.

A. van Kooten